Centri civilnih inicijativa (CCI) predstavili su danas u Sarajevu sedmi izvještaj “Stanje nacije”
koji daje precizan pregled efekata reformi u BiH od donošenja Reformske agende i to po
njenim oblastima, javne finansije, poslovna klima, tržište rada, socijalna i penziona politika,
javna uprava i vladavina prava, te uticaj svega pobrojanog na životni standard građana,
saopćio je CCI.
Provedba mjera Reformske agende nije ispunjena pa je tako do kraja avgusta 2018. godine,
na državnom nivou realizovano 73 posto, u Federaciji BiH svega 48 posto dok je bolje stanje
u Republici Srpskoj gdje je usvojeno 80 posto agende.
To znači da je u kumulativno gledano usvojeno svega dvije trećine akcionih planova što
nije dobar rezultat.
Neki od pozitivnih pokazatelja koje se mogu konstatovati su rast BDP-a, umanjenje duga
koji trenutno iznosi 36 posto BDP-a, pad nezaposlenosti od šest posto od donošenja agende, rast pokrivenosti uvoza izvozom za pet posto te nastavak rasta industrijske proiozvodnje.
Ostali pokazatelji nisu pozitivni.
U oblasti javnih finansija, stanje u vezi sa javnim dugom je pokazalo da iako dug iznosi 36
posto, javni dug u RS-u je gotovo dvostruko veći od duga u FBiH, i još uvijek je blizu EU
limita od 60 posto BDP-a, čime se podriva fiskalna održivost entiteta, ali i cijele države.
“Dug prema komercijalnim bankama, kojeg prave entitetske vlade, na kraju 2017. iznosio
je dvije milijarde i 225 miliona KM, što je rast zaduženosti od 70 miliona KM od donošenja Reforsmke agende. Ukupna zaduženost po stanovniku iznosi 3.214 KM, pri čemu je zaduženost per capita u Republici Srpskoj viša za oko 50 posto u odnosu na drugi entitet”, naveo je menadžer projekta Ismar Hota.
Prema posljednjem globalnom rangiranju Svjetskog ekonomskog foruma (Indeks konkurentnosti) i Svjetske banke (Lakoća poslovanja), unazad dvije godine nema
značajnih promjena u pogledu poslovnog ambijenta u BiH.
Zemlja se nalazi na 103. (Svjetski ekonomski forum) odnosno 86. (Svjetska banka) poziciji
od 150 rangiranih država svijeta, pri čemu je to najlošija pozicija neke evropske zemlje.
Iako je jedno od glavnih obećanja entitetskih premijera bilo upravo poboljšanje po ovim skalama, jasno je da je protekli mandat imao pogrešan pristup, a sami Akcioni planovi nisu imali dovoljno mjera koje bi ubrzale pokretanje biznisa, ni jačanje prava vlasništva.
U prilog čega govore podaci o direktnim stranim ulaganjima.
U koji u protekle tri godine fluktuiraju između 537 i 780 miliona KM, što je vrlo skroman
rezultat u odnosu na zemlje regije.
Siva ekonomija i dalje predstavlja ogroman problem u BiH i prema najnovijim relevantnim procjenama iznosi oko 25 posto BDP-a ili 7,5 milijardi KM, pa su, pored drugih društvenih gubitaka, samo poreski gubici zbog sive ekonomije su između 1,1 i 3 milijarde KM.
Od donošenja agende zaustavljen je negativni trend na tržištu rada, a stopa nezaposlenosti
je umanjena za šest posto.
Izraženo u apsolutnim brojevima, od donošenja Agende, registriranih zaposlenih u
cijeloj BiH je više za 93.678, a na evidencijama nezaposlenih manje je oko 77.151 ljudi.
Međutim ovakav značajan rast zaposlenosti je refleksija promjene metodologije praćenja
tržišta rada pa je tako u januaru 2018. zbog metodološke promjene kod agencija za statistiku, broj zaposlenih rasta sa 753,302 na 790,943.
Opterećenja na rad i poslovanje nisu umanjena, uprkos tome što je to bila jedna od
glavnih intencija Reformske agende.
Za tri godine godine, neto plate su porasle za 3,93 posto, a penzije su u 2018. godini
bilježile rast nakon gotovo decenijske stagnacije.
Međutim, blizu dvije prosječne plate ili četiri prosječne penzije potrebne su za jednu
potrošačku korpu, što pokazuje potpuno jasnu socijalna slika društva.
Penzioni sistem u oba entiteta je trajno destabiliziran i neodrživ bez budžetskih dotacija
ili zaduživanja.
Tokom posljednjih pet godina, odnos broja penzionera i broja zaposlenih je gotovo isti u posljednje tri godine.
Procenat zaposlenih u javnoj upravi u FBiH, umanjen je svega za 2,85 posto, a u RS za
1,05 posto, što je u oba slučaja beznačajno, jer ne ukazuje na uspjeh vladinih mjera
poput moratorijuma na nova zapošljavanja u državnoj službi ili široj javnoj upravi.
Više od četvrtine uposlenih su na budžetu, a više od četvrtine svih budžeta troši se na plate.
Procenat uposlenih u javnoj upravi najviši je u Evropi, pri čemu je ovaj udio u FBiH 23,66 posto,
a u RS 24,49 posto.
Vrijednost poreskog duga u BiH iznosi nevjerovatnih 3,96 milijardi KM.
Vrijednost duga po osnovu direktnih poreza (PDV, carine, akcize) iznosi 782 miliona KM.
Vrijednost duga po osnovu direktnih poreza u Federaciji BiH (porez na plate, doprinosi, takse itd.), iznosi dvije milijarde i 429 miliona KM, a u Republici Srpskoj 774 miliona KM.
Najveći dužnici po osnovu neizmirenih javnih prihoda su javna preduzeća ili kompanije s državnim (su)vlasništvom, te javne institucije.
Poreski dug, primarno javnih preduzeća, ugrožava penzioni i zdravstveni sistem,
te proizvodi deficit.
Borbe protiv korupcije gotovo da uopšte nije ni bilo iako je najavljeno da je vladavina
prava trebala da bude jedna od bitnijih oblasti iz Reformske agende.
Rang BiH u Indeksu percepcije korupcije Transparency International-a, tokom posljednje godine, se dodatno pogoršao za osam pozicija (sa 83. na 91. mjesto), pa je sada BiH ubjedljivo najlošije rangirana država regiona.
“Zbog svega navedenog, reformama se  mora pristupiti mnogo odgovornije, transparentnije, obuhvatnije, i ciljano na životni standard građana, a ne na selektivno ispunjavanje uslova. Reforme moraju bit usmjerene ka suzbijanju sive ekonomije, enormne javne potrošnje i zaduživanja, uspostavljanju nezavisnog i efikasnog pravosuđa, te konačna reforma javne
uprave. Fokus reformi mora biti prebačen na jačanje institucija, jednakost pred zakonom
i depolitizaciju javnog sektora”, zaključeno je na predstavljanju izvještaja Stanje nacije.
Izvor: Federalna.ba

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

4 × 4 =

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.